Masaüstü Sürüm

Mehmet Akif Ersoy Kimdir? Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

Kategori: TARİH | Tarih: 29.12.2021 21:44
Paylaş:

    Babası Fatih Medresesi'nde hocalık yapmış olan Mehmet Tahir Efendi'dir. Mehmet Âkif ilk din ve Arapça bilgilerini babasından aldı. Yüksek öğrenimini Halkalı Baytar Mektebi'nde yaptı. Burayı birincilikle bitirdi ( 1894 ). Dört yıl kadar Rumeli, Arnavutluk ve Arabistan'da çalıştı. Halkalı Ziraat Mektebi'nde kompozisyon, üniversitede edebiyat dersleri verdi. İkinci Meşrutiyet ilan edildikten sonra halkı uyandırmak ve İslam birliğini sağlamak üzere Sırat-ı Müstakim ve Sebil'ür-Reşat adlı din dergilerinde şiirler, din ve edebiyat üzerine makaleler yazdı.

    Birinci Dünya Savaşı sırasında Almanya'ya gitti. Bu savaştan yenik çıkmamız üzerine İslam birliği ülküsünün gerçekleşemeyeceğini anladı. Anadolu'ya geçerek Bolu'dan Ankara'ya kadar camilerde halka vaazlar verdi, Milli Mücadele'yi destekledi. Bunu desteklemesi Hikmet Sami Türk'e göre "gençliğinde İslam dininin, Osmanlı İmparatorluğu'nun birliğini koruyacağına inandığı" içindi. İmparatorluğun parçalanmaktan kurtulamaması üzerine ise, bu tezinden vazgeçti. Hikmet Sami Türk, buna da şu yorumu getirdi: "Âkif, Birinci Dünya Savaşı yenilgisini ve Arap dünyasında karşılaştığı tepkileri gördükten sonra, İslam birliğinin gerçekleşemeyeceğini anlamıştır."

    Birinci Millet Meclisi'nde Burdur milletvekili oldu ( 1920 ). İstiklal Marşı yazılması için TBMM yarışma açtı. Buna 724 şiir geldi. Katılanların bir bölümü milletvekiliydi. Mehmet Âkif ise, ortada para ödülü olduğu için katılmayı doğru bulmuyordu. Atatürk'ün isteği, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver'in mektubu ( 18 şubat 1921 ) üzerine Âkif ikna oldu, şiirini 15 gün sonra gönderdi. Yapılan değerlendirmede birincilik ödülü Mehmet Akif'in yazdığı şiire verildi. Mecliste Tanrıöver, dört kez arka arkaya okudu, büyük bir coşkuyla karşılandı. TBMM'nin 12 Mart 1921 günlü oturumunda bir kez daha okundu, oylandı ve kabul edilmesinin ardından bir kez daha ayakta okundu, dinlendi. Âkif, şiiri "Kahraman Ordumuza" adadı, hiçbir kitabına almadı.

Osmanlı alfabesiyle yazılmış İstiklâl Marşı

 

    Kitabına almadığı bir şiir de Tevfik Fikret'in;

"Toprak vatanım, nev'i beşer milletim insan,
İnsan olur ancak buna izanla inandım, 
Şeytan da biz, cin de, ne şeytan, ne melek var.
Dünya dönecek cennete insanla inandım"

dizelerine kızıp, onu suçlayan şiirleri oldu. Fikret'in büyük şairliğine duyduğu saygıdan dolayı Fikret için yazdığı suçlayıcı şiirleri Safahat'a almadı. Ama bu kavga "Tevfik Fikret-Mehmet Âkif kavgası münasebetiyle: Sebilürreşatçıya cevap" başlığıyla Sabiha Zekeriya Sertel'e kitap yazdırdı ( 1940 ).

    Şapka Kanunu çıkınca Mısır'a gitti. Onun şapka giymemek için gittiği konuşuldu. Hikmet Sami Türk, buna şu yorumu getirdi: "Akif'in Kurtuluş Savaşı'nda duyduğu heyecanı, Cumhuriyet'in ilanıyla başlayan yeni süreç içerisinde duymadığı açıktır. Türkiye'de devrimlerin arka arkaya yapıldığı bir sırada Mısır'a gitmesi ve orada uzun süre kalması, bu tür iddiaların ortaya atılmasının başlıca nedenidir. Fakat bu davranışı hatalı olsa da, devrimlere karşı herhangi bir hareketi yoktur, herhangi bir çıkışı yoktur." Buna Hasan Pulur şunu ekledi: "Mısır'da hastalanan, bitkin halde İstanbul'a gelen Mehmet Akif'in vapurdan inerken başında şapkası vardı." Kahire'de Türk edebiyatı okuttu. 1935'te başlayan siroz hastalığı nedeniyle yurda döndü ( haziran 1936 ). Yaşamını bu hastalıktan yitirdi.

 

Mehmet Âkif'in Edebî Kişiliği

 

Safahat

    Mehmet Akif'in yedi kitaplık şiir külliyatını bir araya getirdiği eserdir. Safahat'ı oluşturan yedi cilt yayımlanış sırasına göre şu şekildedir:

  1. Safahat - 1911
  2. Süleymaniye Kürsüsünde - 1912
  3. Hakk'ın Sesleri - 1913
  4. Fatih Kürsüsünde - 1914
  5. Hatıralar - 1917
  6. Asım - 1924
  7. Gölgeler - 1933

Bu külliyatı oluşturan eserler genel anlamda şu üç ana başlık altında toplanabilir:

 

Safahat Külliyatı ve Özellikleri

Safahat - 1911

Süleymaniye Kürsüsünde - 1912

Hakk'ın Sesleri - 1913

Fatih Kürsüsünde - 1914

Hatıralar - 1917

Asım - 1924

Gölgeler - 1933

 

Mehmet Âkif Ersoy'un Eserleri

 

Mehmet Akif Ersoy'un Hakkında Yazılan Kitaplar

A. Cemal ( 1937 ), M. Sencer - N. Salih ( 1937 ), Orhan Seyfi Orhon ( 1937 ), Eşref Edib Fergan ( 1938 ), Sabiha - Zekeriya Sertel ( 1940 ), Mithat Cemal Kuntay ( 1944 ), Zahir Güvemli ( 1955 ), M. Emin Erişirgil ( 1956 ), Hilmi Yücebaş ( 1958 ), Adil Yılmazoğlu ( 1968 ), Sezai Karakoç ( 1968 ), Süleyman Nazif ( 1971 ), Ahmet Kabaklı ( 1972 ), Fevziye Abdullah Tansel ( 1974 ), Muzaffer Uyguner ( 1991 ), Gülendam Yılmaz, Enver Yavuz, Şenay Bağcı ( 1993 ), Zeki Sarıhan ( 1996 ), Nurettin Topçu ( 1998 ), Sadettin Kaplan ( 2005 ), Mehmet Âkif hakkında kitaplar yazdılar.